2 jaar garantie
Eerst ontvangen, later betalen
Meer dan 250.000 tevreden klanten
Gecertificeerd kanocentrum
Een reisverslag, gedeeld door Långholmen Kajak – het Zweedse deel van Northkayak.
Häradsskär is de laatste buitenpost aan de zuidkant van de brede scheren van Östergötland. Vanaf de kale rotsen kijk je uit over open zee en een eindeloze horizon, en de Heidenstam-vuurtoren uit 1863 wijst zeevaarders de weg naar de kust. Alleen al hier komen per kajak is een klein avontuur. Je kunt overnachten in een van de huisjes op het eiland als je vooraf boekt, of je eigen tent meenemen.
Start en finish: Fyrudden, een vissershaven bij Valdemarsvik; of camping Ekön, net ten zuiden van Fyrudden.
Afstand: 22 km heen en terug
Moeilijkheidsgraad: Middelzwaar tot zwaar. De laatste 3 kilometer naar Häradsskär gaan over open water dat blootstaat aan wind en weer.
De tocht biedt: Een grillig scherenlandschap, vuurtoren Sandö bij de vaargeul de scheren in, een lagune, open zee, een oude loodspost en de Heidenstam-vuurtoren op Häradsskär.
Vanuit de haven van Fyrudden steek ik de open baai recht naar het oosten over naar Kättilö, een van de eilanden in dit deel van de scheren die het hele jaar bewoond zijn, en volg de westkust naar het zuiden tot de zuidpunt, Bådudden. Hier vang ik tussen Kviholmen en Lilla Barnsö een glimp op van de open zee in het zuiden. Het is laat in de middag, en met een verwarmende zon in mijn rug heb ik besloten tot een avondtocht naar Häradsskär, om de open zee te beleven en van de zonsondergang te genieten. De golven van de dag, versterkt door de zeebries van de middag, zorgen nog voor een hobbelige tocht waar eilanden en scheren geen beschutting bieden – maar ten noorden van Barnsö wordt het rustiger.
Ik kom uit in de buitenste vaargeul die vanuit het zuiden de scheren in leidt. Alleen een paar late zeilers verstoren de stilte in de verder vrij drukke geul. Vuurtoren Sandö markeert de nadering vanuit het zuiden, en hier ligt de open zee aan stuurboord. Na Vässlingö peddel ik snel Alsundet in en sla rechtsaf de lagune in, die in het zuiden wordt omringd door Lisselfjärd en Ekholmen en in het noorden door Långholmen. Een populaire plek voor booteigenaren, maar nu is het rustig en stil, geen boot te zien.
De schemering valt als ik over open water recht op Häradsskär aanstuur. De golven zijn gaan liggen, het is stil, en een fantastisch roze avondlicht ligt over het water. De vuurtoren en de loodsuitkijk op Häradsskär tekenen zich scherp af tegen de horizon, drie kilometer verder op zee.
Ik ga aan land in het kleine haventje aan de westkant van Häradsskär. Een goed alternatief is de zeestraat tussen Häradsskär en Stångskär – kom vanuit het noorden, want de zuidelijke ingang is bijna te ondiep. Op Stångskär ligt onder de oude vuurtorenwachterswoningen een vlak grasveld waar je aan land kunt. Het vuurtorenstation bestaat eigenlijk uit twee eilanden, Häradsskär en Stångskär, verbonden door een voetbrug. Het uitzicht vanaf de rotsen over zee is bijna magisch in het late avondlicht dat weerspiegelt in de torenramen van de loodsuitkijk, maar deze keer heb ik geen tijd om verder op verkenning te gaan.
Na een korte etenspauze stap ik weer in de kajak en peddel dezelfde weg terug. Nu is het water spiegelglad. De donkere silhouetten van de eilanden weerspiegelen in het water en de schaduwen worden steeds langer, terwijl vuurtoren Sandö goed zichtbaar blijft. Het is bijna donker als ik Barnsö bereik, waar ik mijn koepeltent opzet op een rots aan de zuidwestkant van het eiland – op dezelfde plek waar ik vele jaren geleden al eens kampeerde.
De volgende ochtend brengt zon en weinig wind. De open baai Flisdjupet in het zuiden ligt er rustig bij, de zee deint in lange, zachte golven, en te water gaan is geen probleem. Ik volg de zuidkant van de rij eilanden die de dichte scheren in het noorden scheidt van de open zee in het zuiden. De rotsige zuidkusten van Kviholmen en Skrakholmen glijden aan stuurboord voorbij, en over mijn schouder zie ik in het tegenlicht het silhouet van de vuurtoren en de radarmast op Häradsskär.
Ik steek Flisörännan over naar camping en strand Ekön, waar ik aan land ga, een snelle duik neem vanaf de drijvende steiger en soep kook op mijn kampeerbrander voordat ik weer in de kuip stap. Ik peddel noordwaarts door Flisörännan, waar de binnenste kustvaargeul langs de oever loopt en het bootverkeer soms druk kan zijn. Nu is het rustig, alleen een paar plezierboten varen op hun gemak voorbij. Voor me ligt de haven van Fyrudden. Ik rond de pier en peddel vanuit het noorden naar de helling aan de noordkant van de haven, waar geen andere boten in de weg liggen. Ik ga aan land en trek de kajak zo ver op dat hij niemand in de weg ligt.
Häradsskär en Stångskär vormen helemaal aan de buitenrand van de scheren hun eigen kleine archipel. Er woont niemand meer permanent, maar er hebben eeuwenlang mensen gewoond. Al in de middeleeuwen verbleven vissers hier in het seizoen. In 1697 werd besloten dat Häradsskär een vaste loods moest krijgen, en in 1775 woonden er zeven loodsfamilies op het eiland.
Al vroeg stond er op Stångskär een stangbaken – een hoge paal met een witte ton erop – dat al in de 17e eeuw wordt genoemd en het eiland zijn naam gaf (stång betekent paal). In 1745 werd het vervangen door een vuurbaken dat destijds als het mooiste van het land gold, en in 1863 door een ijzeren Heidenstam-vuurtoren. Daarmee trokken vuurtorenwachters naar Stångskär en groeide de bevolking verder: tussen 1888 en 1935 woonden hier zoveel mensen dat er een school nodig was. In 1960 werd de vuurtoren geelektrificeerd en was er geen bemanning meer nodig; het loodswezen bleef tot 1968.
De vuurtoren is een landvalslicht: aan de hand van zijn lichtkarakter kunnen zeevaarders vanaf open zee veilig hun positie bepalen en de kust en de dichtstbijzijnde vaargeulen aanlopen. Andere soorten vuurtorens zijn onder meer geleidelichten en lichtlijnen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog werden de eilanden versterkt; de verdedigingswerken zijn inmiddels verwijderd, maar een moderne, vijftig meter hoge militaire radarmast staat er nog.
De oversteek naar Häradsskär is blootgesteld, dus kies een zeewaardige kajak met spatzeil en draag altijd een reddingsvest. Neem een tent, drinkwater en een brander mee als je wilt overnachten. Bekijk onze zeekajaks, opblaasbare kajaks, reddingsvesten en kajakaccessoires.
